Paryż

Edward Rutherfurd przyzwyczaił czytelników do literackiego rzemiosła o rzadko spotykanym rozmachu. Podejmując się opisania Paryża, stanął przed zadaniem niezwykle trudnym. Stolica Francji to przecież nie tylko węzeł geograficzny, ale przede wszystkim globalny symbol kultury, sztuki i rewolucji. W swojej blisko tysiącstronicowej powieści autor podejmuje udaną próbę okiełznania tej miejskiej tkanki, tworząc dzieło balansujące na granicy sagi rodzinnej i literackiego hołdu.

Konstrukcja powieści opiera się na śledzeniu losów kilku fikcyjnych rodów, których ścieżki życiowe przecinają się na przestrzeni wieków. Poznajemy arystokratyczny ród de Cygne, zderzony z rewolucyjnymi przedstawicielami rodziny Le Sourd. Obok nich stoją mieszczańscy Blanchardowie, robotnicy Gascon oraz żydowscy kupcy z rodu Jacobów. Poprzez tak zróżnicowany dobór bohaterów autor zyskuje unikalną możliwość pokazywania tych samych wydarzeń historycznych z radykalnie odmiennych perspektyw – od salonów Wersalu, aż po rewolucyjny bruk robotniczych przedmieść.

Najbardziej intrygującym zabiegiem kompozycyjnym jest rezygnacja z linearnej chronologii. Zamiast rozpoczynać opowieść od starożytności, autor buduje strukturę wokół dynamicznych retrospekcji. Główną kotwicą narracyjną czyni przełom XIX i XX wieku – okres Belle Époque i czas budowy wieży Eiffla. To z tego punktu Rutherfurd zabiera nas w przeszłość: ku mrokom średniowiecza, nocy św. Bartłomieja, chaosowi rewolucji francuskiej, aż po realia obu wojen światowych. Taka nieliniowość nadaje opowieści ogromną dynamikę.

Siłą napędową książki jest sposób, w jaki fikcja współistnieje z prawdą historyczną. Bohaterowie wchodzą w interakcje z postaciami autentycznymi, jak Coco Chanel czy Thomas Jefferson. Styl autora charakteryzuje się klarownością i plastycznością. Paryż staje się tu pełnoprawnym, najważniejszym bohaterem zbiorowym.